• آ
  • ا
  • ب
  • پ
  • ت
  • چ
  • ر
  • ز
  • ژ
  • د
  • ط
  • ف
  • ق
  • گ
  • ک
  • م
  • هـ
  • ع
  • ل
  • غ

آناتومی چشم

آناتومی چشم انسان | کافه پزشکی

کار اصلی چشم آن است که نورهایی را که از خارج دریافت می کند طوري روي پرده شبکیه متمرکز کند که تصویر دقیقی از شیء مورد نظر روي پرده شبکیه ایجاد شود. شبکیه این تصاویر را به صورت پیام هاي عصبی به مغز ارسال می کند و این پیام ها در مغز تفسیر می شوند. بنابراین براي واضح دیدن، قبل از هرچیز لازم است که نور به طور دقیق روي پرده شبکیه متمرکز شود.
ساختمان چشم شبیه یک کره است. در قسمت جلوي این کره یک پنجره شفاف به نام قرنیه وجود دارد. نور از محیط خارج وارد قرنیه شده پس از عبور از مردمک به عدسی می رسد. عدسی نور را به صورت دقیق روي شبکیه متمرکز می کند تا تصویر واضحی بر روي شبکیه ایجاد شود. براي آنکه اشیاء به صورت دقیق و واضح دیده شوند لازم است مسیري که نور در چشم طی می کند شفاف باشد و قرنیه و عدسی نور را درست روي شبکیه متمرکز کنند. همراه کافه پزشکی باشید

پلک Eyelid

وقتی جسم نوك تیزي به چشم ما نزدیک می شود ما بی اختیار پلک ها را می بندیم. پلک ها در حقیقت ساختمان هاي تمایز یافته اي از جنس پوست و عضلات زیر پوستی هستند که وظیفه محافظت از چشم ها را بر عهده دارند. مژه ها مثل یک صافی از ورود گرد و غبار و ذرات مختلف به داخل چشم جلوگیري می کنند. خود پلک ها دو وظیفه مهم دارند: اول آنکه مثل یک دیوار دفاعی جلوي قسمت عمده اي از کره چشم را می گیرند و از کره چشم محافظت می کنند، دوم آنکه پلک ها هر ۵ تا ۱۰ ثانیه یک بار باز و بسته می شوند که این امر به شسته شدن میکروب ها و ذرات خارجی از سطح چشم کمک می کنند و در حقیقت سطح چشم را جارو می کند. به علاوه باز و بسته شدن پلک ها به توزیع یکنواخت اشک بر روي کره چشم کمک می کند.

پلک

ملتحمه

ملتحمه یک لایه شفاف محافظ است که سطح داخلی پلک ها و روي سفیدي کره چشم را می پوشاند. در ملتحمه رگ هاي خونی و گلبول هاي سفید به مقدار زیادي وجود دارد. این رگ ها و سلول هاي دفاعی تا حد زیادي از ورود میکروب ها و عوامل بیماري زا به قسمت هاي عمقی چشم جلوگیري می کند. به علاوه ترشحات ملتحمه سطح چشم را نرم و مرطوب نگه می دارد و در حقیقت سطح چشم را روغنکاري می کند که این امر باعث آسان تر شدن حرکات چشم در جهات مختلف می
شود.

ملتحمه چشم

قرنیه

قرنیه قسمت شفاف جلوي کره چشم است که از پشت آن ساختمان هاي داخلی تر کره چشم مثل عنبیه و مردمک دیده می شود. قرنیه چشم را می توان به شیشه پنجره تشبیه کرد. همانطور که اگر شیشه پنجره کثیف باشد اشیاء بیرون تار دیده می شوند، اگر بر روي قرنیه کسی لکه یا کدورتی وجود داشته باشد فرد اشیاء را تار می بیند. به علاوه همانطور که از پشت یک شیشه موجدار یا مشجر اشیاء کج و کوله و ناصاف دیده می شوند. در صورتی که سطح قرنیه ناهموار باشد اشیاء ناصاف و تار دیده می شوند.

البته قرنیه انسان یک تفاوت مهم با شیشه پنجره دارد و آن هم اینکه شیشه پنجره یک سطح صاف است در حالیکه قرنیه بخشی از یک کره است. این ساختمان کروي باعث می شود که قرنیه چشم مثل یک ذره بین عمل کند و نورهایی را که از محیط خارج وارد کره چشم می شوند به صورت پرتوهاي همگرا درآورد که تصویر واضحی روي شبکیه ایجاد کنند. البته در همه افراد این امر به صورت دقیق اتفاق نمی افتد. مثلاً اگر انحناي قرنیه کسی بیشتر از حد طبیعی باشد تصاویر به جاي آنکه روي پرده شبکیه بیفتد در جلوي پرده شبکیه تشکیل می شود. چنین فردي نزدیک بین (میوپ) است. همچنین اگر انحناي قرنیه کسی کمتر از حد طبیعی باشد تصاویر به جاي آنکه روي پرده شبکیه بیفتند در پشت آن تشکیل می شوند. چنین فردي دوربین (هیپروپ) است. به طوري که می بینیم قرنیه افراد نقش مهمی در تعیین دوربینی یا نزدیک بینی یا شماره چشم افراد دارد. به همین علت اکثر روش هاي جراحی براي اصلاح دید و شماره عینک روي این بخش از چشم انجام مقدار انحناي (RK) و جراحی با تیغه الماس (LASEK) لازك ،(LASIK) لیزیک ،(PRK) می گیرد. مثلاً در روش هاي لیزر قرنیه تغییر می کند و شماره چشم فرد اصلاح می شود. همچنین استفاده از لنز تماسی (کنتاکت لنز) کمک می کند که انحناي قرنیه فرد موقتاً به اندازه مطلوب برسد و دید فرد اصلاح شود.

قرنیه

عنبیه و مردمک

عنبیه بخش رنگی پشت قرنیه است که رنگ چشم افراد را تعیین می کند. رنگ این بخش در چشم افراد مختلف متفاوت است و از آبی و سبز تا عسلی و قهوه اي تغییر می کند. در وسط عنبیه سوراخی به نام مردمک وجود دارد که مقدار نور وارد شده به چشم را تنظیم می کند. کار مردمک مثل پرده اي است که پشت پنجره آویزان شده و نور ورودي به اتاق را کم و زیاد می کند. همانطور که وقتی نور خارج شدید و زیاد باشد، پرده را می بندیم تا نور کمتري به اتاق وارد شود، وقتی چشم در محیط پر نور قرار می گیرد مردمک تنگ می شود تا مقدار نور کمتري وارد چشم شود. به همین صورت وقتی چشم در محیط کم نور قرار می گیرد مردمک گشاد می شود تا نور بیشتري وارد چشم شود.

عنبیه

اتاق قدامی

اتاق قدامی فضاي کوچکی است که بین قرنیه و عنبیه قرار دارد. در این فضا مایعی به نام زلالیه جریان دارد که به شستشو و تغذیه بافت هاي داخل چشم کمک می کند. همانطور که در یک استخر براي پاك ماندن استخر مرتباً مقداري آب خارج می شود و به جاي آن آب تصفیه شده وارد می شود، در چشم هم مرتباً مقداري از مایع زلالیه خارج می شود و مایع زلالیه جدیدي که در چشم تولید شده است جایگزین آن می شود. اگر به هر دلیلی تعادل بین تولید و خروج این مایع به هم بخورد مقدار مایع زلالیه در چشم افزایش پیدا می کند و فشار داخل کره چشم از حد طبیعی بیشتر می شود. (مقدار طبیعی فشار چشم در افراد بالغ بین ۱۰ تا ۲۱ میلی متر جیوه است). بالا رفتن فشار چشم به پرده شبکیه و عصب بینایی آسیب می زند و باعث بیماري آب سیاه یا گلوکوم می شود.

اتاق قدامی

عدسی

عدسی یک ساختمان شفاف در پشت عنبیه است که در متمرکز کردن دقیق پرتوهاي نور بر روي شبکیه به قرنیه کمک می کند. ضخامت عدسی چشم در شرایط مختلف تغییر می کند و بسته به آنکه شیء مورد نظر در چه فاصله اي از فرد قرار داشته باشد ضخامت عدسی کم و زیاد می شود. بنابراین فرد می تواند اشیاء را در فواصل مختلف (از بی نهایت تا حدود ۲۰ سانتی متري و گاهی نزدیک تر) به طور واضح ببیند. هرچه سن افراد بیشتر می شود قدرت تغییر شکل عدسی کمتر می شود به طوري که در حدود سن ۴۰ سالگی قدرت تغییر شکل عدسی آنقدر کم می شود که اکثر افراد براي دیدن اشیاء نزدیک و انجام کارهایی مثل مطالعه و خیاطی به عینک کمکی براي دید نزدیک (عینک مطالعه) نیاز پیدا می کنند. این همان حالتی است که به آن پیر چشمی گفته می شود.
با گذشت سن علاوه بر آنکه قدرت تغییر شکل عدسی کم می شود میزان شفافیت عدسی هم کم می شود. گاهی کدورت عدسی آنقدر زیاد می شود که مثل پرده اي دید فرد را تار می کند. این کدورت عدسی را اصطلاحاً آب مروارید یا کاتاراکت می گویند.

عدسی

زجاجیه

زجاجیه مایع ژله مانند شفافی است که داخل کره چشم را پر می کند و به آن شکل می دهد. زجاجیه از پشت عدسی تا روي پرده شبکیه وجود دارد. با گذشت سن ساختمان ژله مانند زجاجیه تغییر می کند و در بعضی جاها حالت آبکی پیدا می کند. در این حال بعضی قسمت هاي زجاجیه شفافیت خود را از دست داده و سایه اي روي پرده شبکیه می اندازند که فرد آن را به صورت اجسام شناور کوچکی می بیند که مثل مگس در میدان بینایی بالا و پایین می روند. این حالت اصطلاحاً مگس پران گفته می شود.

زجاجیه

شبکیه

شبکیه یک پرده نازك حساس به نور (شبیه فیلم عکاسی) است که در عقب کره چشم قرار دارد. پرتوهاي نوري که به شبکیه برخورد می کنند به پیام هاي عصبی تبدیل می شوند که از طریق عصب بینایی به مغز منتقل می شوند و در مغز تفسیر می شوند
در شبکیه انسان انواع مختلفی از سلول هاي گیرنده نوري وجود دارد که میزان حساسیت آن ها به نور متفاوت است. گیرنده هاي نوري استوانه اي بیشتر براي دید در محیط هاي تاریک به کار می روند. گیرنده هاي مخروطی براي تشخیص رنگ و جزئیات ظریف تمایز یافته اند. ترتیب قرار گیري این سلول ها در شبکیه طوري است که در ناحیه مرکزي شبکیه (ماکولا) تعداد گیرنده هاي مخروطی بیشتر است. بنابراین وقتی فردي به صورت مستقیم به شیئی نگاه می کند تصویر آن شیء مستقیماً روي ماکولا در جایی می افتد که تعداد سلول هاي مخروطی بیشتر است و در نتیجه شیء با وضوح بیشتري مشاهده می شود.

شبکیه

مشیمیه

مشیمیه پرده نازك سیاه رنگی است که دور شبکیه را احاطه کرده است. این پرده تعداد زیادي رگ هاي خونی دارد که مواد غذایی را به بخش هایی از شبکیه می رساند. به علاوه سلول هاي این لایه حاوي تعداد زیادي رنگ دانه سیاه ملانین است که رنگ سیاهی به این بخش از چشم می دهد. وجود رنگ سیاه مانع از انعکاس نورهاي اضافی در داخل کره چشم می شود و به تشکیل تصویر واضحتر کمک می کند.

 

صلبیه

صلبیه بخش سفید رنگ نسبتاً محکمی است که دورتا دور کره چشم به جز قرنیه را می پوشاند و از ساختمان هاي داخل کره چشم محافظت می کند. این بخش از چشم اثر مستقیمی در فرایند بینایی ندارد و در واقع مثل یک اسکلت خارجی از کره چشم محافظت می کند.

صلبیه

عصب بینایی

عصب بینایی که رابط کره چشم و مغز می باشد از عقب کره چشم خارج می شود و از طریق سوراخی در استخوان پروانه اي جمجمه به مغز می رسد. این عصب پیام هاي بینایی را به مغز ارسال می کند و این پیام ها در مغز تفسیر می شوند.

عصب بینایی

عضلات چشم

براي آنکه ما بتوانیم اشیاء را در جهات مختلف ببینیم لازم است بتوانیم چشم را در جهات مختلف بالا، پایین، چپ و راست بچرخانیم. حرکات کره چشم در هر چشم به وسیله ۶ عضله کوچک که به اطراف کره چشم می چسبد کنترل می شود. بیماري این عضلات و یا عدم هماهنگی آن ها می تواند به انحراف چشم یا لوچی منجر شود.

عضلات چشم

منبع : اختصاصی کافه پزشکی

نظر دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد

11 − یک =

logo-samandehi