خواص نخود پخته برای مو؛ آیا نخود باعث رشد و پرپشتی مو میشود؟
مطالب منتشرشده در کافه پزشکی صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارند و جایگزین تشخیص، معاینه یا درمان توسط پزشک نیستند.
نخود پخته به دلیل داشتن پروتئین گیاهی، آهن، روی، فولات و ویتامین B6 میتواند بخشی از رژیم غذایی مناسب برای حفظ سلامت مو باشد. کمبود پروتئین، آهن یا روی در بعضی افراد با نازکشدن و ریزش مو ارتباط دارد؛ بنابراین مصرف نخود ممکن است به تأمین بخشی از این مواد کمک کند. بااینحال، نخود بهتنهایی مو را سریع بلند یا پرپشت نمیکند و درمان ریزش موی ارثی، هورمونی، تیروئیدی یا خودایمنی نیست.
نخود یکی از حبوبات مغذی و در دسترس است که در غذاهایی مانند آبگوشت، آش، فلافل، حمص و انواع سالاد استفاده میشود. این ماده غذایی علاوه بر فیبر، مقدار مناسبی پروتئین گیاهی و چند ریزمغذی مرتبط با عملکرد طبیعی فولیکول مو دارد.
با وجود این، باید میان «حمایت تغذیهای از سلامت مو» و «درمان ریزش مو» تفاوت قائل شد. نخود زمانی بیشتر مفید است که فرد به دلیل رژیم غذایی نامتعادل، گیاهخواری یا دریافت ناکافی مواد مغذی، در معرض کمبود پروتئین، آهن یا روی باشد. اگر ریزش مو علت ژنتیکی، هورمونی یا پزشکی داشته باشد، افزودن نخود به رژیم بدون درمان علت اصلی نتیجه قابلتوجهی ایجاد نخواهد کرد.
ارزش غذایی نخود پخته
یک پیمانه نخود پخته بدون نمک، معادل حدود ۱۶۴ گرم، تقریباً دارای مواد مغذی زیر است:
| ماده مغذی | مقدار تقریبی |
|---|---|
| انرژی | ۲۶۹ کیلوکالری |
| پروتئین | ۱۴٫۵ گرم |
| فیبر | ۱۲٫۵ گرم |
| آهن | ۴٫۷ میلیگرم |
| روی | ۲٫۵ میلیگرم |
| فولات | ۲۸۲ میکروگرم |
| منیزیم | ۷۹ میلیگرم |
| مس | ۰٫۵۸ میلیگرم |
| ویتامین B6 | ۰٫۲۳ میلیگرم |
این مقادیر نشان میدهند که نخود میتواند در کنار سایر مواد غذایی، بخشی از نیاز روزانه به پروتئین، آهن، روی و فولات را تأمین کند. نصف پیمانه نخود نیز تقریباً نیمی از این مقادیر را دارد و برای بسیاری از افراد اندازه مناسبتری در یک وعده است.
مهمترین خواص نخود پخته برای مو
۱. تأمین پروتئین برای ساختار مو
بخش اصلی ساقه مو از پروتئینی به نام کراتین ساخته شده است. بدن برای ساخت پروتئینهای مختلف، از جمله ترکیبات موجود در مو، به اسیدهای آمینه حاصل از غذا نیاز دارد.
یک پیمانه نخود پخته حدود ۱۴٫۵ گرم پروتئین دارد و میتواند برای افراد گیاهخوار یا کسانی که گوشت کمی مصرف میکنند، یکی از منابع پروتئین روزانه باشد. آکادمی پوست آمریکا اعلام میکند که دریافت ناکافی پروتئین میتواند در بعضی افراد به ریزش قابلمشاهده مو منجر شود.
البته پروتئین نخود بهتنهایی تمام نیازهای تغذیهای مو را تأمین نمیکند. بهتر است در طول روز منابع مختلف پروتئین مصرف شوند، از جمله:
- تخممرغ
- ماهی و مرغ
- لبنیات
- عدس و لوبیا
- سویا
- مغزها و دانهها
- نخود همراه با نان یا برنج
ترکیب حبوبات با غلات، تنوع اسیدهای آمینه موجود در وعده را افزایش میدهد.
۲. کمک به تأمین آهن
نخود پخته منبع آهن گیاهی است. آهن در ساخت هموگلوبین و انتقال اکسیژن در خون نقش دارد. پایینبودن ذخایر آهن، بهخصوص در زنان دارای قاعدگیهای سنگین، رژیمهای محدود یا بارداری، میتواند یکی از عوامل قابلبررسی در ریزش مو باشد.
کمبود آهن همیشه با کمخونی شدید همراه نیست و ممکن است ذخایر آهن بدن پیش از کاهش واضح هموگلوبین کم شوند. بااینحال، ریزش مو بهتنهایی برای تشخیص کمبود آهن کافی نیست و معمولاً باید آزمایشهایی مانند CBC و فریتین با نظر پزشک انجام شود. کمبود آهن و دریافت ناکافی بعضی مواد مغذی، از جمله پروتئین و روی، از علل تغذیهای شناختهشده ریزش مو هستند.
آهن موجود در نخود از نوع غیرهِم یا گیاهی است و جذب آن کمتر از آهن گوشت و غذاهای دریایی است. برای جذب بهتر، نخود را همراه منابع ویتامین C مصرف کنید، مانند:
- آبلیمو تازه
- فلفل دلمهای
- گوجهفرنگی
- کلم بروکلی
- پرتقال یا کیوی
بهتر است چای و قهوه را همزمان با وعده سرشار از آهن مصرف نکنید؛ زیرا بعضی ترکیبات آنها میتوانند جذب آهن گیاهی را کاهش دهند.
۳. تأمین روی برای رشد و ترمیم بافتها
روی در تقسیم سلولی، ساخت پروتئین و ترمیم بافتها نقش دارد. یک پیمانه نخود پخته حدود ۲٫۵ میلیگرم روی فراهم میکند.
کمبود روی میتواند با ریزش مو همراه باشد؛ اما این موضوع به معنی آن نیست که مصرف روی بیشتر از نیاز، موها را بلندتر یا ضخیمتر میکند. در صورتی که سطح روی بدن طبیعی باشد، مصرف خودسرانه مکمل ممکن است سودی نداشته و حتی جذب مس را مختل کند.
نخود میتواند بخشی از روی موردنیاز را فراهم کند، اما منابع دیگری مانند گوشت، غذاهای دریایی، تخممرغ، لبنیات، تخمه کدو و مغزها نیز باید در رژیم غذایی در نظر گرفته شوند.
۴. تأمین فولات و حمایت از تقسیم سلولی
فولات یا ویتامین B9 برای ساخت DNA و تقسیم طبیعی سلولها ضروری است. سلولهای موجود در بخش فعال فولیکول مو سرعت تقسیم نسبتاً بالایی دارند و برای عملکرد طبیعی به تغذیه متعادل نیاز دارند.
یک پیمانه نخود پخته حدود ۲۸۲ میکروگرم فولات دارد. بااینحال، شواهد کافی وجود ندارد که مصرف فولات بیشتر از نیاز در افراد بدون کمبود، باعث افزایش سرعت رشد مو شود. نقش اصلی نخود، کمک به تأمین نیاز طبیعی بدن است، نه ایجاد رشد غیرعادی مو.
۵. تأمین ویتامین B6
نخود یکی از منابع غذایی ویتامین B6 است. این ویتامین در سوختوساز پروتئینها، تولید انرژی و ساخت برخی ترکیبات بدن نقش دارد.
یک پیمانه نخود کنسروی میتواند بخش قابلتوجهی از نیاز روزانه به ویتامین B6 را فراهم کند. بااینحال، ارتباط مستقیم مصرف نخود یا ویتامین B6 با رشد سریعتر مو در افراد سالم ثابت نشده است.
۶. تأمین مس و کمک به عملکرد طبیعی بدن
نخود حاوی مس است. مس در عملکرد بعضی آنزیمها، سوختوساز آهن و ساخت بافت همبند نقش دارد. یک پیمانه نخود پخته حدود ۰٫۵۸ میلیگرم مس دارد.
گاهی در مطالب اینترنتی ادعا میشود که مس نخود سفیدی مو را متوقف میکند. چنین ادعایی بیشازحد قطعی است. سفیدی مو عمدتاً تحت تأثیر سن، ژنتیک و کاهش فعالیت سلولهای تولیدکننده رنگدانه قرار دارد. اصلاح یک کمبود تغذیهای واقعی ممکن است به سلامت عمومی کمک کند، اما نخود درمان قطعی سفیدی مو نیست.
۷. کمک به جلوگیری از رژیمهای بسیار کمکالری
کاهش وزن سریع، رژیمهای سخت و دریافت ناکافی انرژی یا پروتئین میتوانند چند ماه بعد باعث ریزش منتشر مو شوند. این نوع ریزش اغلب با عنوان تلوژن افلوویوم شناخته میشود.
نخود به دلیل ترکیب پروتئین، کربوهیدرات و فیبر میتواند بخشی از یک وعده متعادل و سیرکننده باشد. افزودن آن به سالاد، سوپ یا وعده اصلی ممکن است به جلوگیری از رژیمهای بسیار محدود و کمپروتئین کمک کند.
بااینحال، خود نخود مانع ریزش موی ناشی از کاهش وزن نمیشود؛ مهم این است که کل رژیم از نظر کالری، پروتئین، آهن و سایر مواد مغذی کافی باشد. آکادمی پوست آمریکا هشدار میدهد که دریافت بسیار کم کالری و بعضی کمبودهای تغذیهای میتوانند ریزش مو ایجاد کنند.
آیا نخود پخته باعث رشد سریع مو میشود؟
شواهد بالینی معتبری وجود ندارد که نشان دهد خوردن نخود پخته بهتنهایی سرعت رشد مو را به میزان چشمگیری افزایش میدهد.
مو بهطور طبیعی چرخه رشد مشخصی دارد که تحت تأثیر عوامل مختلف قرار میگیرد:
- ژنتیک
- سن
- هورمونها
- وضعیت تیروئید
- سلامت پوست سر
- بیماریهای خودایمنی
- استرس شدید
- بارداری و زایمان
- داروها
- میزان دریافت مواد مغذی
نخود زمانی میتواند مفید باشد که به اصلاح یک رژیم کمپروتئین یا کمبود احتمالی آهن و روی کمک کند. در فردی که همه مواد مغذی را به اندازه کافی دریافت میکند، مصرف نخود بیشتر الزاماً موها را پرپشتتر نمیکند.
آیا نخود ریزش مو را درمان میکند؟
خیر. نخود یک ماده غذایی است و درمان اختصاصی ریزش مو محسوب نمیشود.
ریزش مو انواع مختلفی دارد و ممکن است به دلایل زیر ایجاد شود:
- ریزش موی ارثی زنانه یا مردانه
- کمبود آهن یا پروتئین
- اختلال تیروئید
- تخمدان پلیکیستیک
- آلوپسی سکهای
- عفونت یا التهاب پوست سر
- کاهش وزن سریع
- تب یا بیماری شدید
- زایمان
- مصرف بعضی داروها
- بستن محکم مو
- رنگ، دکلره و حرارت زیاد
درمان مؤثر به علت اصلی بستگی دارد. بدون تشخیص درست، مصرف غذا، مکمل یا شامپوی تقویتی ممکن است نتیجهای ایجاد نکند.
نخود برای ریزش موی زنان چه فایدهای دارد؟
زنان بیشتر از مردان در معرض بعضی عوامل تغذیهای ریزش مو هستند؛ بهویژه:
- قاعدگی شدید
- بارداری و زایمان
- رژیم کاهش وزن
- گیاهخواری بدون برنامه
- دریافت ناکافی پروتئین
- ذخایر پایین آهن
نخود میتواند به تأمین پروتئین، آهن و فولات کمک کند، اما در صورت وجود ریزش موی قابلتوجه، آزمایش و ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
ریزش موی زنان ممکن است همچنین با مشکلات تیروئید، تخمدان پلیکیستیک، تغییرات هورمونی، ریزش موی ارثی یا استرس مرتبط باشد. نخود هیچیک از این مشکلات را درمان نمیکند.
آیا نخود دارای بیوتین است؟
در برخی منابع غیرتخصصی، نخود بهعنوان ماده غذایی بسیار غنی از بیوتین معرفی میشود؛ اما مقدار بیوتین در بسیاری از پایگاههای استاندارد غذایی برای نخود بهطور دقیق گزارش نشده است.
علاوه بر این، کمبود بیوتین در افراد سالم نادر است. مصرف مکملهای دوز بالای بیوتین معمولاً برای ریزش مو در افراد بدون کمبود، پشتوانه قوی ندارد و میتواند نتیجه برخی آزمایشهای خون، از جمله آزمایش تیروئید و قلب، را مختل کند.
بنابراین فواید احتمالی نخود برای مو را بهتر است به پروتئین، آهن، روی و رژیم غذایی متعادل نسبت داد، نه به ادعای قطعی درباره بیوتین.
بهترین روش مصرف نخود برای سلامت مو
نخود پخته همراه با ویتامین C
اضافهکردن آبلیمو، گوجهفرنگی یا فلفل دلمهای به نخود میتواند جذب آهن گیاهی را بهتر کند.
یک نمونه مناسب:
- نصف پیمانه نخود پخته
- گوجه و فلفل دلمهای
- جعفری
- آبلیمو
- مقدار کمی روغن زیتون
نخود همراه با غلات
ترکیب نخود با برنج، بلغور یا نان سبوسدار، یک وعده گیاهی متعادلتر ایجاد میکند.
حمص
حمص از نخود، ارده، آبلیمو و روغن زیتون تهیه میشود. این غذا پروتئین و چربی مفید دارد، اما به دلیل وجود ارده و روغن ممکن است کالری آن بیشتر از نخود ساده باشد.
نخود در سوپ و آش
افزودن نخود به سوپ سبزیجات یا آش، راهی ساده برای افزایش پروتئین و فیبر غذاست. مقدار نمک و روغن باید کنترل شود.
نخود کنسروی
نخود کنسروی نیز قابلاستفاده است. بهتر است نوع کمنمک یا بدون نمک انتخاب و پیش از مصرف آبکشی شود. آبکشی میتواند بخشی از سدیم محصول را کاهش دهد.
آیا خیساندن نخود اهمیت دارد؟
نخود و سایر حبوبات دارای ترکیباتی مانند فیتات هستند که میتوانند جذب آهن و روی را تا حدی کاهش دهند. خیساندن، جوانهزدن و پختن مناسب میتواند مقدار این ترکیبات را کاهش داده و هضم نخود را آسانتر کند.
روش مناسب پخت:
- نخود خشک را بشویید.
- آن را ۸ تا ۱۲ ساعت در آب قرار دهید.
- آب خیساندن را دور بریزید.
- نخود را با آب تازه کاملاً بپزید.
- برای کاهش نفخ، مصرف را از مقدار کم شروع کنید.
روزانه چقدر نخود بخوریم؟
مقدار واحد و اجباری برای سلامت مو وجود ندارد. برای بیشتر افراد، نصف پیمانه نخود پخته در یک وعده مقدار مناسبی است.
این مقدار تقریباً دارای:
- ۱۳۵ کالری
- ۷ گرم پروتئین
- ۶ گرم فیبر
- حدود ۲٫۳ میلیگرم آهن
- حدود ۱٫۲ میلیگرم روی
است.
نخود میتواند چند بار در هفته در کنار سایر منابع پروتئینی مصرف شود. مقدار مناسب به نیاز انرژی، وضعیت گوارش، بیماریهای زمینهای و کل رژیم غذایی بستگی دارد.
آیا استفاده موضعی از نخود روی مو مفید است؟
شواهد بالینی قابلاعتمادی وجود ندارد که نشان دهد گذاشتن نخود پخته، آب نخود یا ماسک آرد نخود روی پوست سر باعث رشد مو یا درمان ریزش میشود.
استفاده موضعی ممکن است در افراد حساس باعث خارش، تحریک پوست یا باقیماندن مواد غذایی میان موها شود. برای ریزش مو بهتر است از درمانهایی استفاده شود که متناسب با علت بیماری و با نظر متخصص پوست انتخاب شدهاند.
خوردن نخود بهعنوان بخشی از رژیم متعادل، منطقیتر از استفاده از آن بهصورت ماسک مو است.
چه مواد غذایی را همراه نخود مصرف کنیم؟
برای حمایت بهتر از سلامت مو، نخود را در کنار مواد غذایی متنوع قرار دهید:
برای جذب بهتر آهن
- لیمو
- کیوی
- پرتقال
- فلفل دلمهای
- گوجهفرنگی
برای دریافت پروتئین بیشتر
- تخممرغ
- ماست
- ماهی
- مرغ
- سویا
- عدس
- مغزها
برای تأمین چربیهای مفید
- گردو
- تخم کتان
- دانه چیا
- روغن زیتون
- ماهیهای چرب
برای دریافت ویتامینهای مختلف
- سبزیجات برگ سبز
- میوههای رنگی
- غلات کامل
- لبنیات یا جایگزینهای غنیشده
هیچ ماده غذایی بهتنهایی تمام نیازهای مو را تأمین نمیکند. تنوع غذایی مهمتر از مصرف بیشازحد یک خوراکی خاص است.
عوارض احتمالی مصرف نخود
نفخ و گاز روده
نخود دارای فیبر و کربوهیدراتهای قابلتخمیر است و ممکن است در بعضی افراد باعث نفخ، دلپیچه یا گاز روده شود.
برای کاهش این مشکل:
- نخود را از شب قبل خیس کنید.
- آب خیساندن را دور بریزید.
- آن را کاملاً بپزید.
- مصرف را بهتدریج افزایش دهید.
- آب کافی بنوشید.
تشدید علائم روده تحریکپذیر
افراد مبتلا به سندرم روده تحریکپذیر ممکن است نسبت به حبوبات حساستر باشند. مقدار قابلتحمل در هر فرد متفاوت است.
حساسیت غذایی
حساسیت به نخود شایع نیست، اما ممکن است باعث خارش دهان، کهیر، تورم یا مشکلات تنفسی شود. تنگی نفس یا تورم گلو نیازمند اقدام اورژانسی است.
دریافت کالری زیاد
نخود مغذی است، اما بدون کالری نیست. یک پیمانه نخود پخته حدود ۲۶۹ کالری دارد. مصرف زیاد حمص، فلافل سرخشده یا نخود همراه روغن فراوان ممکن است کالری رژیم را افزایش دهد.
آیا مکمل آهن یا روی برای رشد مو لازم است؟
مکمل آهن، روی یا بیوتین فقط زمانی باید مصرف شود که کمبود یا نیاز پزشکی مشخصی وجود داشته باشد.
مصرف خودسرانه میتواند عوارضی ایجاد کند:
- آهن زیاد ممکن است باعث درد شکم، استفراغ و مسمومیت شود.
- روی زیاد ممکن است جذب مس را مختل کند.
- بیوتین با دوز بالا میتواند نتیجه آزمایشها را اشتباه نشان دهد.
- مصرف بیشازحد سلنیوم یا ویتامین A خود میتواند ریزش مو ایجاد کند.
متخصصان پوست توصیه میکنند مکملهای مرتبط با ریزش مو پس از بررسی رژیم و آزمایشهای لازم مصرف شوند.
چه زمانی برای ریزش مو به پزشک مراجعه کنیم؟
در موارد زیر بهتر است به متخصص پوست مراجعه کنید:
- ریزش مو ناگهانی یا شدید است.
- موها بهصورت تکهای یا سکهای میریزند.
- خط رویش مو بهسرعت عقب میرود.
- فرق سر در حال بازترشدن است.
- پوست سر قرمز، دردناک، زخمی یا پوستهدار است.
- ابرو یا مژه نیز کمپشت شدهاند.
- ریزش مو پس از چند ماه ادامه دارد.
- همزمان خستگی، رنگپریدگی، تغییر وزن یا نامنظمی قاعدگی دارید.
- اخیراً زایمان، جراحی، بیماری شدید یا کاهش وزن سریع داشتهاید.
پزشک ممکن است بر اساس علائم، آزمایشهایی مانند شمارش سلولهای خون، فریتین، تیروئید، ویتامین D یا روی درخواست کند. تشخیص دقیق علت، مهمترین مرحله درمان ریزش مو است.
سؤالات متداول
آیا نخود پخته مو را پرپشت میکند؟
نخود مستقیماً مو را پرپشت نمیکند. اگر فرد دچار کمبود پروتئین، آهن یا روی باشد، اصلاح رژیم غذایی ممکن است به بهبود چرخه طبیعی مو کمک کند.
برای رشد مو نخود را چگونه بخوریم؟
نخود پخته را همراه آبلیمو، گوجه یا فلفل دلمهای مصرف کنید تا جذب آهن گیاهی بهتر شود. میتوان آن را به سالاد، آش، سوپ یا حمص اضافه کرد.
نخود برای ریزش موی زنان مفید است؟
نخود میتواند بخشی از آهن، پروتئین و فولات موردنیاز زنان را فراهم کند؛ اما ریزش موی هورمونی، ارثی یا ناشی از تیروئید را درمان نمیکند.
آیا نخود باعث رشد سریع ابرو میشود؟
شواهدی وجود ندارد که نخود بهصورت اختصاصی باعث رشد سریع ابرو شود. کمپشتی ابرو ممکن است با ژنتیک، کندن مو، بیماری تیروئید، مشکلات پوستی یا آلوپسی ارتباط داشته باشد.
آیا نخود از سفیدشدن مو جلوگیری میکند؟
نخود حاوی مس و مواد مغذی مختلف است، اما نمیتواند سفیدشدن ژنتیکی یا ناشی از افزایش سن را متوقف کند.
نخود پخته بهتر است یا فلافل؟
نخود پخته چربی و کالری کمتری دارد. فلافل سرخشده روغن بیشتری جذب میکند و برای مصرف مکرر انتخاب مناسبتری از نخود ساده نیست.
چند وقت طول میکشد تا تغذیه روی مو اثر بگذارد؟
چرخه رشد مو کند است. اگر ریزش مو ناشی از کمبود تغذیهای باشد، پس از اصلاح کمبود ممکن است چند ماه زمان لازم باشد تا تغییر قابلمشاهده ایجاد شود. نتیجه به علت ریزش و وضعیت فولیکولها بستگی دارد.
نتیجهگیری
خواص نخود پخته برای مو بیشتر به وجود پروتئین، آهن، روی، فولات و ویتامین B6 مربوط میشود. این مواد برای عملکرد طبیعی سلولها و حفظ سلامت عمومی مو ضروری هستند و مصرف نخود میتواند بخشی از یک رژیم غذایی متعادل باشد.
بااینحال، نخود داروی رشد مو نیست و نمیتواند ریزش موی ارثی، هورمونی، تیروئیدی یا خودایمنی را درمان کند. بیشترین فایده زمانی ایجاد میشود که نخود به اصلاح دریافت ناکافی پروتئین یا ریزمغذیها کمک کند.
برای جذب بهتر آهن، نخود را همراه منابع ویتامین C مصرف کنید و برای کاهش نفخ، آن را خیس کرده و کاملاً بپزید. در صورت ریزش شدید، ناگهانی یا طولانیمدت، بهجای تکیه بر غذا یا مکمل، برای تشخیص علت به متخصص پوست مراجعه کنید.
مقالات مرتبط
