• آ
  • ا
  • ب
  • پ
  • ت
  • ج
  • چ
  • ر
  • ز
  • ژ
  • د
  • ط
  • ف
  • ق
  • گ
  • ک
  • ع
  • غ
  • م
  • هـ

تغذیه کودک

تغذیه تکمیلی کودک ؛ بین ۶ تا ۱۲ ماهگی | کافه پزشکی

از پايان شش ماهگي( ۱۸۰ روز بعد از تولد) اكثر شيرخواران علاوه بر شير مادر، نيازمند دريافت مقداري انرژي اضافي و برخي مواد غذايي و ريزمغذي ها هستند. به اين دسته از مواد غذايي، غذاي كمكي و به اين نوع تغذيه، تغذيه تكميلي مي گويند. همراه کافه پزشکی باشید

خطرات زود شروع كردن غذاي كمكی چيست؟

با شروع غذاي كمكي، رغبت شيرخوار به مكيدن پستان كمتر مي شود در نتيجه توليد و ترشح شير مادر كاهش مي يابد و شيرخوار از دريافت مقدار كافي شيرمادر محروم مي ماند. به دليل عدم آمادگي و تكامل دستگاه گوارش و سيستم ايمني بدن شيرخوار، امكان بروز هر نوع عفونت يا اسهال يا آلرژي ( اگزما، خس خس سينه، كهير و مشكلات گوارشي و …) در شيرخوار وجود دارد.

خطرات دير شروع كردن غذاي كمكی كدامند؟

آشنا شدن شيرخوار با مزه و قوام انواع غذاها به تاخير مي افتد و قبول مواد غذايي و بلعيدن غذا ممكن است با مشكلات بعدي همراه باشد، كه اين امر مي تواند از نظر پذيرش غذا و كاهش دريافت مواد معدني ، مشكلاتي برايشان ايجاد نمايد و در دراز مدت نيز بر رشد و تكامل آنان تاثير نامطلوب بگذارد.

نحوه شروع و ادامه تغذيه تكميلی

۱٫ از پايان ۶ ماهگي ( ۱۸۰ روزگي) تا پايان ۷ ماهگی :

در چند روز اول شروع غذاي كمكي، دادن يك يا دو قاشق مرباخوري غذا كافي است.

هفته اول : فرني آرد برنج و بعد حريره بادام
هفته دوم : برنامه قبلي + سوپ با استفاده از گوشت
هفته سوم : برنامه قبلي + پوره انواع سبزي ها
هفته چهارم : برنامه قبلي همراه با تنوع در تهيه سوپ

در مورد بعضي از شيرخواران كه به نظر مي رسد فرني يا حريره بادام را دوست ندارند، مي توان يك حلقه موز رسيده يا يك تكه سيب درختي را پس از جدا كردن پوست آن، رنده كرده و به فرني يا حريره بادام اضافه نمود . « به » ميوه خوش طعمي است و يك قاچ « به » پخته شده مي تواند  طعم غذاي كودك را دلپذيرتر كند.

۲٫ ماه هشتم زندگي (پايان ۷ ماهگی تا پايان ۸ ماهگی) :

در اين ماه برنامه غذايي شيرخوار متنوع تر و قوام غذاها بيشتر مي شود. مثلاً مي توان انواع سوپ هاي غليظ تر از قبل را ( به غلظت حليم) با استفاده از گوشت و انواع سبزي هاي نشاسته اي مانند سيب زميني، كدو حلوايي، نخود فرنگي (نخود سبز) و نيز پوره انواع سبز يهاي گفته شده را تهيه كرد. زرده تخم مرغ( در ابتدا به اندازه يك نخود با شير مادر يا فرني مخلوط و نرم شده) ، جگر، ماست، پنير پاستوريزه كم نمك، خرما، ميوه يا آب ميوه نيز در اين ماه به برنامه غذايي شيرخوار اضافه مي شود و او در اواخر ۸ ماهگي مي تواند از غذاهاي انگشتي استفاده نمايد.

هفته اول: برنامه قبلي + زرده تخم مرغ آبپز
هفته دوم: برنامه قبلي + عدس و ماش در تهيه سوپ
هفته سوم: برنامه قبلي + ميوه هاي رسيده و نرم
هفته چهارم: برنامه قبلي + ماست و غذاهاي انگشتي

– تكه هاي كوچك هويج، سيب زميني، كرفس، نخودفرنگي و باقلا سبز، عدس، تكه هاي گوشت بدون چربي يا كوفته قلقلي كه كاملاً پخته شده و با پشت قاشق له شده باشند.
– تكه هايي از ميوه هاي رسيده و سالم فصل مانند سيب، هلو، طالبي، گرمك، گلابي و موز هم مناسب هستند.

۳٫ ماه هاي نهم و دهم زندگي

در اين سنين، كودكان مي توانند از غذاهايي با غلظت بيشتر مثلاً حليم و پلو استفاده نمايند و غذاهاي انگشتي را با دست خود بردارند. اين زمان از نظر ارائه غذاهاي جامد نرم بسيار حياتي است واگر اين غذاها حدود ده ماهگي ارائه نشود خطر مشكلات تغذي هاي بعدي افزايش مي يابد

در اين دو ماه علاوه بر برنامه غذايي ماه هشتم، نان، ذرت، ماكاروني، رشته فرنگي و ساير حبوبات ( به جز نخود و لپه) به برنامه غذايي كودك اضافه مي شود. بنابراين مي توان انواع سوپ ها، آش ها، حليم ها و پلوهايي تهيه كرد كه همراه با گندم، ذرت و يا حبوبات باشند. هر سه روز يك بار مي توان يكي از حبوبات را به برنامه غذايي شيرخوار اضافه نمود.

 

۴٫ ماه هاي يازدهم و دوازدهم زندگی

استفاده از غذاي سفره براي كودك

 

نكات اساسی در مورد تغذيه تكميلی

مهم ترين نكته آن است كه در سن ۶ تا ۱۲ ماهگي، هنوز هم غذاي اصلي كودك شيرمادر است و غذاي كمكي بهتر است بعد از تغذيه با شير مادر و نه با فاصله زياد، داده شود . در صورتي كه شيرخوار بعد از غذاي كمكي باز هم تمايل داشت شيرمادر بخورد اشكالي ندارد.

غذاي كمكي هنگام شروع و در دفعات اول، بايد كمي غليظ تر از شيرمادر باشد. پس از چند روز، غلظت آن بيشتر و مانند ماست معمولي يعني بسيار نرم و به تدريج ظرف چند روز ديگر با توجه به توان بلع شيرخوار بر غلظت آن افزوده مي شود به طوري كه هنگام كج كردن قاشق به راحتي از آن نريزد. به هيچ وجه نبايد غذا را با بطري به شيرخوار داد.

دفعات تغذيه تكميلي معمولاً دو تا چهار بار در روز است مواد غذايي چه از نظر نوع و چه از نظر مقدار و تعداد وعده ها بايد به تدريج به برنامه غذايي شيرخوار اضافه شوند.

به طور معمول هنگام تهيه غذاي كمكي نبايد از نمك استفاده شود ( به علت احتمال ابتلا به فشارخون و عادت كودك به خوردن غذاهاي شور) ولي اگر كودك نسبت به خوردن غذايش مثلا سوپ بي علاقه بود بهتر است اول از ادويه هاي ملايم و سالم يا چاشني هايي مانند آب ليموترش تازه يا آب نارنج تازه به مقدار خيلي كم در آخرين لحظه پخت سوپ استفاده كرد و اگر اين كار موثر نبود اضافه كردن مقدار بسيار كمي از نمك اشكالي ندارد و به همين دليل نيز از چشاندن غذاي خانواده به شيرخوار بايد خودداري نمود

با شروع غذاي كمكي، ضمن افزايش دفعات شيردهي لازم است به شيرخوار آب جوشيده خنك شده نيز داد تا ادرار كودك پر رنگ و مدفوع او سفت و سخت نشود.

نكاتي چند در مورد مصرف مايعات در شيرخواران ۶ تا ۱۲ ماهه

۱٫ آب :

از پايان شش ماهگي بايد هر روز به خصوص در فصل گرما و روزهاي گرم، چند نوبت آب جوشيده خنك شده به شيرخوار داده شود. آب لوله كشي از زمان به جوش آمدن، اگر يك دقيقه جوشانده شود قابل استفاده است.

۲ شير پاستوريزه :

حدود ۲۳ ماهگي، براي آشنا شدن كودك به طعم شير پاستوريزه مناسب است مي توان آن را بار اول به مقدار كم در حد ۳۰ سي سي با فنجان يا ليوان به كودك داده و به تدريج بر مقدار آن اضافه نمود. معمولاً استفاده از شيرگاو قبل از پايان ۱۲ ماهگي توصيه نمي شود.

۳٫ چاي، قهوه و كاكائو:

باعث كاهش جذب آهن غذاي كمكي ( به جز آهن گوشت ) شوند لذا بهتر است حتي المقدور استفاده نشوند.

۴٫ نوشيدني هاي حاوي شكر زياد :

كودك را تشنه تر نموده و موجب چاقي او مي شود.

۵٫ نوشيدني هاي گازدار :

( سودا و نوشابه هاي معمولي) براي كودكان ممنوع است زيرا علاوه بر مضراتي كه دارند ( بي قراري و چاقي كودك) سبب دريافت مقدار كمتر غذا يا شير مادر م يشوند.

۶٫ آب ميوه هاي طبيعي و خالص :
كه از ميوه هاي مجاز و به روش بهداشتي در منزل تهيه شده باشند، از اواسط ماه هشتم به بعد در حد ۳۰ تا ۶۰ سي سي در روز كه با ليوان نشكن ( و نه بطري) به كودك داده شود، بلامانع است. گرچه مصرف خود ميوه نسبت به آب ميوه ارجحيت دارد.
آب ميوه هاي تجارتي اكثراً حاوي سوربيتول و يا فروكتوز فراوان و مواد افزودني هستند كه مي توانند سبب بي قراري و نفخ معده و مشكلات گوارشي شيرخواران شوند.

 

منبع : پرفسور محمد حسين سلطان زاده، متخصص كودكان و نوزادان


نظر دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد

3 × چهار =