• آ
  • ا
  • ب
  • پ
  • ت
  • ج
  • چ
  • ر
  • ز
  • ژ
  • د
  • ط
  • ف
  • ق
  • گ
  • ک
  • ع
  • غ
  • م
  • هـ

تغذیه کودک

تغذیه تکمیلی شیر خوار ؛ بین ۶ تا ۱۲ ماهگی | کافه پزشکی

از پايان شش ماهگی (۱۸۰ روز بعد از تولد) اكثر شيرخواران علاوه بر شير مادر، نيازمند دريافت مقداری انرژی اضافی و برخی مواد غذايی و ريزمغذی ها هستند. به اين دسته از مواد غذايی، غذای كمكی و به اين نوع تغذيه، تغذيه تكميلی می گويند. همراه کافه پزشکی باشید

خطرات زود شروع كردن غذای كمكی چيست؟

با شروع غذای كمكی، رغبت شيرخوار به مكيدن شیر سینه كمتر می شود در نتيجه توليد و ترشح شير مادر كاهش می يابد و شيرخوار از دريافت مقدار كافی شيرمادر محروم می ماند. به دليل عدم آمادگی و تكامل دستگاه گوارش و سيستم ايمنی بدن شيرخوار، امكان بروز هر نوع عفونت يا اسهال يا آلرژی (اگزما، خس خس سينه، كهير و مشكلات گوارشي و …) در شيرخوار وجود دارد.

خطرات دير شروع كردن غذای كمكی چیست؟

آشنا شدن شيرخوار با مزه و قوام انواع غذاها به تاخير می افتد و قبول مواد غذايی و بلعيدن غذا ممكن است با مشكلات بعدی همراه باشد كه اين امر می تواند از نظر پذيرش غذا و كاهش دريافت مواد معدنی، مشكلاتی برايشان ايجاد نمايد و در دراز مدت نيز بر رشد و تكامل آنان تاثير نامطلوب بگذارد.

نحوه شروع و ادامه تغذيه تكميلی

۱٫ از پايان ۶ ماهگی ( ۱۸۰ روزگی) تا پايان ۷ ماهگی

در چند روز اول شروع غذای كمكی، دادن يک يا دو قاشق مرباخوری غذا كافی است.

هفته اول : فرني آرد برنج و بعد حريره بادام
هفته دوم : برنامه قبلي + سوپ با استفاده از گوشت
هفته سوم : برنامه قبلي + پوره انواع سبزي ها
هفته چهارم : برنامه قبلي همراه با تنوع در تهيه سوپ

در مورد بعضی از شيرخواران كه به نظر می رسد فرنی يا حريره بادام را دوست ندارند، مي توان يک حلقه موز رسيده يا يک تكه سيب درختی را پس از جدا كردن پوست آن، رنده كرده و به فرني يا حريره بادام اضافه نمود. « به » ميوه خوش طعمی است و يك قاچ به پخته شده می تواند طعم غذايی كودك را دلپذيرتر كند.

۲٫ ماه هشتم زندگی (پايان ۷ ماهگی تا پايان ۸ ماهگی)

در اين ماه برنامه غذايي شيرخوار متنوع تر و قوام غذاها بيشتر مي شود. مثلاً می توان انواع سوپ های غليظ تر از قبل را (به غلظت حليم) با استفاده از گوشت و انواع سبزي های نشاسته ای مانند سيب زمينی، كدو حلوايی، نخود فرنگی (نخود سبز) و نيز پوره تهيه كرد. زرده تخم مرغ (در ابتدا به اندازه يک نخود با شير مادر يا فرنی مخلوط و نرم شود)، جگر، ماست، پنير پاستوريزه كم نمک، خرما، ميوه يا آب ميوه نيز در اين ماه به برنامه رژیم غذايی شيرخوار اضافه شود و او در اواخر ۸ ماهگی مي تواند از غذاهای انگشتی استفاده نمايد.

هفته اول: برنامه قبلی + زرده تخم مرغ آبپز
هفته دوم: برنامه قبلی + عدس و ماش در تهيه سوپ
هفته سوم: برنامه قبلی + ميوه های رسيده و نرم
هفته چهارم: برنامه قبلی + ماست و غذاهای انگشتی

– تكه هاي كوچک هويج، سيب زمينی، كرفس، نخود فرنگی و باقلی سبز، عدس، تكه های گوشت بدون چربی يا كوفته قلقلی كه كاملاً پخته شده و با پشت قاشق له شده باشند مناسب هستند.

– تكه هايی از ميوه های رسيده و سالم فصل مانند سيب، هلو، طالبی، گرمک، گلابی و موز هم مناسب هستند.

۳٫ ماه های نهم و دهم زندگی

در اين سنين، كودكان می توانند از غذاهايی با غلظت بيشتر مثلاً حليم و پلو استفاده نمايند و غذاهای انگشتی را با دست خود بردارند. اين زمان از نظر ارائه غذاهای جامد نرم بسيار حياتي است و اگر اين غذاها حدود ده ماهگی ارائه نشود خطر مشكلات تغذیه ای بعدی افزايش می يابد.

در اين دو ماه علاوه بر برنامه غذايی ماه هشتم نان، ذرت، ماكاروني، رشته فرنگیو ساير حبوبات (به جز نخود و لپه) به برنامه غذايی كودک اضافه می شود. بنابراين مي توان انواع سوپ ها، آش ها، حليم ها و پلوهايی تهيه كرد كه همراه با گندم، ذرت و يا حبوبات باشند. هر سه روز يک بار مي توان يكی از حبوبات را به برنامه غذايی شيرخوار اضافه نمود.

۴٫ ماه های يازدهم و دوازدهم زندگی

استفاده از غذای سفره براي كودک

نكات اساسی در مورد تغذيه تكميلی

مهم ترين نكته آن است كه در سن ۶ تا ۱۲ ماهگی، هنوز هم غذای اصلی كودک شيرمادر است و غذای كمكی بهتر است بعد از تغذيه با شير مادر و نه با فاصله زياد، داده شود. در صورتي كه شيرخوار بعد از غذای كمكی باز هم تمايل داشت شيرمادر بخورد اشكالی ندارد.

غذای كمكی هنگام شروع و در دفعات اول، بايد كمی غليظ تر از شيرمادر باشد. پس از چند روز، غلظت آن بيشتر و مانند ماست معمولي يعنی بسيار نرم و به تدريج ظرف چند روز ديگر با توجه به توان بلع شيرخوار بر غلظت آن افزوده مي شود به طوري كه هنگام كج كردن قاشق به راحتی از آن نريزد. به هيچ وجه نبايد غذا را با بطری به شيرخوار داد.

دفعات تغذيه تكميلی معمولاً دو تا چهار بار در روز است. مواد غذايی چه از نظر نوع و چه از نظر مقدار و تعداد وعده ها بايد به تدريج به برنامه غذايی شيرخوار اضافه شوند.

به طور معمول هنگام تهيه غذای كمكی نبايد از نمک استفاده شود (به علت احتمال ابتلا به فشار خون و عادت كودک به خوردن غذاهای شور) ولي اگر كودک نسبت به خوردن غذاهایی مثلا سوپ بی علاقه بود بهتر است اول از ادويه های ملايم و سالم يا چاشنی هايی مانند آب ليموترش تازه يا آب نارنج تازه به مقدار خيلي كم در آخرين لحظه پخت سوپ استفاده كرد و اگر اين كار موثر نبود اضافه كردن مقدار بسيار كمی از نمک اشكالي ندارد و به همين دليل نيز از چشاندن غذای خانواده به شيرخوار بايد خودداری نمود

با شروع غذای كمكی، ضمن افزايش دفعات شيردهی لازم است به شيرخوار آب جوشيده خنک شده نيز داد تا ادرار كودک پر رنگ و مدفوع او سفت و سخت نشود.

نكاتي چند در مورد مصرف مايعات در شيرخواران ۶ تا ۱۲ ماهه

۱٫ آب

از پايان شش ماهگی بايد هر روز به خصوص در فصل گرما و روزهای گرم، چند نوبت آب جوشيده خنک شده به شيرخوار داده شود. آب لوله كشی از زمان به جوش آمدن، اگر يک دقيقه خنک شود قابل استفاده است.

۲ شير پاستوريزه

حدود ۲۳ ماهگی، براي آشنا شدن كودك به طعم شير پاستوريزه می توان آن را بار اول به مقدار كم در حد ۳۰ سی سی با فنجان يا ليوان به كودک داده و به تدريج بر مقدار آن اضافه نمود. معمولاً استفاده از شيرگاو قبل از پايان ۱۲ ماهگی توصيه نمی شود.

۳٫ چای، قهوه و كاكائ

باعث كاهش جذب آهن غذای كمكي (به جز آهن گوشت) می شوند لذا بهتر است حتی المقدور استفاده نشوند.

۴٫ نوشيدنی های حاوي شكر زياد

كودک را تشنه تر نموده و موجب چاقی او مي شود.

۵٫ نوشيدنی هاي گازدار

سودا و نوشابه های معمولی برای كودكان ممنوع است زيرا علاوه بر مضراتيی كه دارند  بی قراري و چاقی كودک) سبب دريافت مقدار كمتر غذا يا شير مادر می شوند.

۶٫ آب ميوه های طبيعی و خالص

اگر از ميوه های مجاز و به روش بهداشتی در منزل تهيه شده باشند، از اواسط ماه هشتم به بعد در حد ۳۰ تا ۶۰ سي سي در روز كه با ليوان نشكن (و نه بطري) به كودک داده شود، بلامانع است. گرچه مصرف خود ميوه نسبت به آب ميوه ارجحيت دارد.

آب ميوه های تجارتی اكثراً حاوی سوربيتول و يا فروكتوز فراوان و مواد افزودني هستند كه مي توانند سبب بی قراری و نفخ معده و مشكلات گوارشي شيرخواران شوند.

منبع : پرفسور محمد حسين سلطان زاده، متخصص كودكان و نوزادان


نظر دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد

4 + نوزده =